'Gezondheidszorg niet strak genoeg georganiseerd'

De volksgezondheid is gebaat bij enige betutteling. Dat zegt de Rotterdamse hoogleraar maatschappelijke gezondheidszorg Johan Mackenbach. Vooruitlopend op het Kamerdebat over de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, zegt hij: ‘Ongezond gedrag moet je ontmoedigen.’

Volgens de hoogleraar is Nederland zijn koppositie – nergens ter wereld werden de inwoners ouder dan in Nederland – in de afgelopen vijftig jaar kwijtgeraakt. Door overconsumptie bleken we slecht opgewassen tegen de gezondheidsbedreigingen die zich sinds de jaren zestig voordoen, zoals kanker en hart- en vaatziekten.

Mackenbach: ‘Wij zijn tegen die gevaren niet tijdig effectief opgetreden. Dat vind je nu terug in de relatief slechte cijfers voor de levensverwachting in Nederland. Die stijgt nog wel, maar andere landen hebben ons ingehaald.

Commandolijn
‘Als je de gezondheidszorg op een hoog peil wilt houden, moet je ongezond gedrag ontmoedigen en zorgen dat de neuzen van de hulpverleners allemaal dezelfde kant op staan. Daarvoor is een duidelijke commandolijn nodig. Die ontbreekt. De Nederlandse gezondheidszorg heeft een besturingsprobleem.’

‘In Nederland wordt veel nadruk gelegd op de vrijheid van het individu. Ook minister Klink (Volksgezondheid) is bang voor betutteling. Hij gaat ervan uit dat mensen die roken of te vet eten dat doen op grond van een vrije keus. Dat is een misverstand. Als je rokers vraagt of ze met roken willen stoppen, zeggen ze bijna allemaal ja.’

Roken
In Zweden bijvoorbeeld wordt aanzienlijk minder gerookt, constateert Mackenbach. ‘Daar is de overheid veel eerder gekomen met een wet die het roken in de horeca verbiedt. In Engeland zijn nicotinevervangers al jaren gratis verkrijgbaar.’

In 1987 rookte volgens cijfers van de OESO (de industrielanden) 41 procent van de Nederlandse mannen boven de 15 dagelijks; in Zweden lag dat percentage toen op 29,3. Twintig jaar later, in 2007, was het percentage rokende mannen in Nederland gedaald naar 32; maar in Zweden was de daling veel groter; nog slechts 12,3 procent rokers (laatste cijfer uit 2006).

De overheid verwacht volgens Mackenbach ook te veel van de eigen verantwoordelijkheid. ‘Al in 1986 werd in het Tijdschrift voor Geneeskunde gesignaleerd dat de perinatale sterfte (kort voor of na de geboorte, red.) in Nederland aan het stijgen was.

Babysterfte
‘Uit mijn onderzoek blijkt dat niet de thuisbevallingen de belangrijkste oorzaak voor onze babysterfte zijn, maar dat te weinig verloskundigen en gynaecologen hun eigen richtlijnen opvolgen. Zo gaat men slordig om met de richtlijn regelmatig te controleren op hoge bloeddruk en groeivertraging.

‘Ik geloof niet dat laksheid of luiheid de oorzaak is. Het komt doordat de gezondheidszorg in Nederland niet strak genoeg is georganiseerd.

‘Intercollegiale toetsing, waarbij specialisten elkaar onderling beoordelen, is nu eenmaal geen sluitend systeem. Het overlijden van een baby in Hoorn, de neuroloog in Almelo die verkeerde diagnoses stelde, de patiënten in Emmen die overleden na een maagverkleining, zijn geen incidenten, maar ze staan voor meer gevallen.

‘Je kunt niet alle missers voorkómen, maar als alle specialisten verplicht zouden worden elk jaar verantwoording af te leggen tijdens een functioneringsgesprek, zou dat wel schelen.’

Welvaartsziekten
De preventieve gezondheidszorg, die ziekten en voortijdig overlijden moet voorkomen, heeft de bakens te laat verzet, constateert Mackenbach. De welvaartsziekten hebben daardoor te lang te veel ruimte gekregen.

Klink behandelt de preventie minder stiefmoederlijk dan zijn voorganger, maar het is nog te weinig. Makcenbach vindt dat er nog te vaak een convenant wordt afgesloten. ‘Dat is nog altijd de belangrijkste tactiek. Maar dat is te soft.



‘Je kunt bijvoorbeeld café- en restauranteigenaren harder onder druk zetten. Ze verdienen veel geld aan alcohol, maar nemen geen verantwoordelijkheid voor overmatig drankgebruik van hun klanten. De vrijheid van het drinkende individu gaat voor.

‘Ook de accijns kan fors omhoog. In Engeland stelde de hoofdinspecteur voor de volksgezondheid onlangs voor om de prijs van een glas bier te verdubbelen. Het ging niet door, maar het zou echt effect hebben gehad.’

EscenicId: 753645

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen