Oud worden in luxe

Hier wil ik wel oud worden, dacht ondernemer Erwin Miedema toen hij een tijdje in een Frans kasteel mocht wonen. Eenmaal thuis richtte hij Domus Magnus op, een luxe zorginstelling voor wie zijn oude dag in stijl wil doorbrengen.

Op het menu voor vanavond: pompoensoep, gemarineerde varkenslapjes met gekookte rode bieten, en chocolademousse. Kok Hennie Smaling pakt een amuselepel, haalt die door de bak met mousse, en reikt hem aan. ‘En?’, vraagt de kok.

De Magistraat, een van de zes locaties van zorgorganisatie Domus Magnus, lijkt eerder op een hotel of luxe bed and breakfast. De houten vloeren, de antieke meubels, het servies, de verse bloemen, de ingelijste gedichten aan de muur, de houten bankjes onder de pergola in de waterige herfstzon – het is allemaal in stijl. De chocolademousse is romig, en smaakt naar veel chocolade. Toch is dit een ‘zorginstelling’.

Elk jaar komen er in Nederland weer meer mensen bij die niet meer hoeven te werken, AOW-verhoging of niet. 4,5 miljoen zijn er dat in 2040 volgens het CBS. Terwijl ziektekosten daardoor een steeds grotere post op de rijksbegroting worden en de zorg verschraalt, komen er steeds meer kapitaalkrachtige ouderen. Zij hebben altijd al goed, fijn, luxe of zeer luxe geleefd, en zien weinig reden dat op te geven omdat ze oud zijn geworden.

Domus Magnus is het antwoord op de vraag: waarom zou je, omdat je toevallig ouder bent en zorg nodig hebt, de rest van je leven in een verzorgings- of verpleeghuis moeten doorbrengen? Waarom zou je opeens weer moeten wonen als een student, met je bed op je kamer?

‘Dat vroegen wij ons ook af’, zegt mevrouw De Groot, die sinds 2007 met haar man in een van de ruime appartementen woont in De Magistraat in Rotterdam.

Verzorgingshuizen
Meneer De Groot ging lichamelijk steeds verder achteruit. Mevrouw de Groot is toen met haar zoons gaan kijken in de Rotterdamse verzorgingshuizen, ‘maar daar werden we niet vrolijk van’. Met zijn tweeën of drieën op een kamer, dat vonden mevrouw De Groot en haar zoons niks voor meneer De Groot. Of voor wie dan ook, eigenlijk. ‘Heb je nou je hele leven gewerkt om hier terecht te komen?’, herhaalt ze de vraag die ze zich destijds stelde.

Haar man werkte ‘in de bouwerij’, en deed dat vrij goed. Hij bouwde zelfs zijn eigen huis. Mogelijk dat het daarom nog vrij lang duurde voordat ze de beslissing namen om iets te zoeken voor meneer De Groot. ‘Het is heel moeilijk om je eigen huis op te geven.’

Maar na weer een verslechtering, weer een ziekenhuisverblijf, en weer een moeizame revalidatie, ging het thuis niet meer. Na de bezoeken aan de verpleeghuizen hoorden ze over Domus Magnus, dat een paar weken later, in december 2007, in Rotterdam een vestiging zou openen.

Nu wonen ze samen in de Magistraat, een schitterend statig pand – de voormalige kantonrechtbank, vandaar de naam – op loopafstand van het Rotterdamse Centraal Station. De drukke Henegouwerlaan is niet te horen, doordat er een glazen wand is geplaatst rond de entreepoort.

Mevrouw De Groot laat haar terras aan de achterzijde zien, met uitzicht op – dichtbij – de galerijen en tv-schotels van de sociale huurwoningen en – veraf – de Euromast en de Erasmusbrug. ‘We waren de eerste, dus we konden het mooiste appartement uitkiezen.’

Logisch
Het verhaal van de familie De Groot is logisch. Zo logisch, dat je je kunt afvragen waarom er niet veel meer luxere verzorgingshuizen zijn.

Erwin Miedema (35), oprichter van Domus Magnus, kan dat wel uitleggen. Ondernemerschap in de zorg is in Nederland pas sinds kort toegestaan, vertelt hij, veel later dan in ons omringende landen. Ook wil de relevante wet- en regelgeving nogal eens veranderen – en daar houden ondernemers en geldschieters niet van. Tenslotte is het simpelweg een hele klus, om zoiets als Domus Magnus op te zetten. Miedema is niet het type dat zichzelf op de borst klopt. Maar hij zegt wel: ‘Doe het maar na. Om echt goede ouderenzorg te leveren moet je excelleren als ontwikkelaar, belegger en exploitant van vastgoed, als hotelier, en als zorgverlener.’

In 2001 kreeg hij het idee voor Domus Magnus. Als technische natuurkundige was hij bij consultancybureau McKinsey & Company komen werken, dat hem naar het vermaarde opleidingsinstituut INSEAD in Fontainebleau stuurde om zijn Master of Business Administration te halen. ‘Hee’, dacht hij, terwijl hij eens goed rondkeek in het oude kasteel dat dienst deed als studentenwoning. ‘Dit is hartstikke mooi.’ Zijn tweede gedachte was wat minder gewoon: ‘Hier zou ik wel oud willen worden.’

Luxe
In 2003 had hij zijn businessplan af, en verliet hij McKinsey. Zijn keuze viel op het luxe segment, vooral omdat dat er nog helemaal niet was. Hij verklaart dat vanuit het Nederlandse ‘socialistisch-calvinistische gelijkheidsprincipe’. ‘Wanneer we in een verzorgsituatie terecht komen, zouden we allemaal hetzelfde moeten zijn. Dat is ook goed, iedereen heeft recht op goede zorg. Maar het probleem is dat dit gelijkheidsprincipe is doorgeschoten naar de woonomgeving.’

Het concept was duidelijk: zorg aanbieden in een mooie woonomgeving dus, in landhuizen of grachtenpanden. Wat dat kost, wonen op een Domus Magnus-locatie? Tussen de 3.000 en 4.000 euro per maand all-in, voor sommige locaties iets minder, voor anderen iets meer. Miedema: ‘Sommigen vinden dat veel, maar dat ben je voor een maand in een hotel ook zo kwijt.’ Als bewoners zorg nodig hebben, wordt die vergoed uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), net als voor zorgbehoevenden in de reguliere sector.

Ondanks de onzekerheid die de wetgeving voor een ondernemer meebrengt, zag Miedema kansen. De behoefte aan zorg neemt door de vergrijzing alleen maar toe, en dus ook de behoefte aan verschillende stijlen van zorg. ‘Als ouderen het zelf niet meer kunnen organiseren, dan doen hun kinderen het wel. Je wilt goed zorgen voor je ouders.’

Goedkoper
In haar appartement in Huis ter Heide kijkt mevrouw Van Dongen naar de ansichtkaarten die haar kinderen stuurden uit de Toscane en uit Zwitserland. ‘Ik woon hier prima’, zegt mevrouw Van Dongen (91). ‘Ik zit hier goed.’ Ze loopt langzaam naar haar piano, en wil wel een stukje spelen voor haar bezoek.

Mevrouw Van Dongen woont in De Horst, een van de locaties van de European Care Residences. Een prachtige locatie in Huis ter Heide, even buiten Utrecht, tussen enorme bomen verstopt. Iets minder luxe dan Domus Magnus, iets goedkoper ook – tussen de 1.500 en 2.500 euro per maand – maar nog steeds heel anders dan de reguliere zorg.

Directeur Paul Bijleveld (62) was vroeger accountant voor particuliere zorginstellingen. Ook voor de instelling die eerst op deze plek stond adviseerde hij, tot het tehuis zijn deuren sloot. ‘Toen besloot ik om het zelf te gaan exploiteren.’

Eenheidsworst
Want ook hij zag kansen, ook hij kon maar niet begrijpen waarom de zorg een eenheidsworst moest zijn. Waarom je niet meer mooi kon wonen als je zorg nodig had. ‘De overheid wil voor je zorgen van de wieg tot het graf. Maar niet iedereen heeft dezelfde wieg, en niet iedereen wil hetzelfde graf.

‘Je hebt mevrouw Jansen, die woont op de Dorpsstraat in Ons Dorp, met huursubsidie. Hier wonen de mevrouwen Jansen die een eigen huis op de Kalverstraat hebben. Dus als die laatste groep zelf wil betalen voor meer zorg dan waar ze volgens de AWBZ recht op hebben, dan moet dat kunnen.’ Volgens Bijleveld scheelt het in de kosten en bezetting in de reguliere zorg: daar komen plaatsen beschikbaar voor mensen die het luxe alternatief niet zelf kunnen of willen betalen.

Net als bij Domus Magnus zijn bij European Care Residences het wonen en de service (de ‘hotelkosten’) van de zorg gescheiden. De cliënten betalen de hotelmatige kosten met private middelen, de zorg wordt betaald uit de AWBZ. Wie ziek is, krijgt een indicatie, waarmee hij recht heeft op bepaalde zorg.

European Care Residences en Domus Magnus leveren die zorg op elk gewenst moment bij hun cliënten ‘thuis’. Thuis is voor deze cliënten dus De Magistraat, of ECR De Horst, waar permanent deskundige hulp aanwezig is. Elke ‘zorgindicatie’ die een bewoner krijgt, wordt één-op-één vergoed, per cliënt – als ‘thuiszorg’ dus.

Dat is het grote verschil met de reguliere verpleeg- of verzorgingshuizen. De zorgkantoren, door verzekeraars ingesteld om zorgvraag en -aanbod in een bepaalde regio op elkaar af te stemmen, vergoeden daar ook de indicaties, maar brengen een kwantumkorting in rekening. Miedema: ‘Het idee daarachter is dat de bedden in die huizen vrijwel permanent bezet zijn, waardoor ze efficiënter kunnen werken. Die korting kan oplopen tot 30 procent, dat is heel zwaar voor de instellingen.’

Minder geld per patiënt dus, maar de zorgplicht blijft. Vandaar de beruchte ‘pyjamadagen’ – als er geen tijd is om te wassen en aan te kleden. Het verklaart volgens Miedema gedeeltelijk de frustraties in de zorg, want ook de verpleging wil zijn werk graag goed doen. Bij ECR heeft het zorgpersoneel wél de tijd om hun vak goed uit te oefenen, zegt Bijleveld – en Miedema zegt het hem na.

Tandarts
Mevrouw Van Dongen zegt dat ze heel fijn woont op De Horst. En het personeel? ‘Goed, zijn ze voor me.’ Wanneer ze hier kwam, en waar ze hiervoor woonde, weet ze soms wel, soms niet – mevrouw Van Dongen dementeert. Vroeger was ze tandarts, zoals blijkt uit haar licentie uit de jaren vijftig, die voor haar op tafel ligt. Daarnaast ligt een folder van haar vroegere praktijk, met een jonge mevrouw Van Dongen op de omslag, zwart-wit glimlachend, gebogen over aan patiënt die Aah zegt. ‘Dat ben ik.’

Vertellen over die tijd is moeizaam, piano spelen niet. Soepel speelt ze een speels riedeltje. Hoe het stuk heet? Ze weet het niet meer. ‘Ik ben 91, moet u weten.’

Wat ze wel weet, is dat ze het hier heel fijn heeft, dat moet u ook weten.

Dit artikel is eerder verschenen in VKbanen en in een bijlage van de Volkskrant.

EscenicId: 754061

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen